Välimaa sääʹmtääll
Teän reeddast lij Välimaa jälstemǩeʹdd. Tõt lij ärvvsaž ouddmiârkk sääʹmtäälast, kååʹtt jeäll jokk-kueʹllšeellmõõžžin da skootthååidain. Jokk lij taʹrjjääm jåå ...
Čuäʹjet lââʹzz
Teän reeddast lij Välimaa jälstemǩeʹdd. Tõt lij ärvvsaž ouddmiârkk sääʹmtäälast, kååʹtt jeäll jokk-kueʹllšeellmõõžžin da skootthååidain. Jokk lij taʹrjjääm jååʹttemǩeäin Jiõŋŋmieʹrre da luõzz, kååʹtt lij eeʹǩǩčuõʹđi ääiʹj leämmaž vuâđđan vuuʹd reeʹǧǧes alggmeerkulttuuʹre di ouddmiârkkân meeraikõskksaž kauppõõllmõʹšše: tieʹđet, što Teän luõzz leät viikkâm juʹn 1600-lååǥǥast Ruõcc hueʹvve.
Antti Jouni âʹlǧǧ Warsi vuâđđii Välimaa tääl 1866 eeʹjjes poožnmääddai da kueʹllčaaʹʒʒi ââlda. Sââʹjest lij ääiʹjben leämmaž kueʹttsijdd, da vuuʹdest vuäitt veâl ânnʼjõžääiʹj vuâmmšed vuäʹmm kueʹttsõõʹjid. Välimaa rajlmid koʹlle 1800-lååǥǥ loopp-peäʹlnn rajjum põrtt, sauʒʒpuʹvrr, kueʹllpooʹǥrev, koumm ääiʹt di puʹvrr, aiddum låʹhttkäivv di sueiʹnnlueʹvv. Raajâlm lie rajjum proostrânji, ââʹnteei sõõʹjid mâʹte sääʹm jälstemǩeeʹdd laaʹvjet raajjâd.
Täälast jälsteš 1980-lååǥǥ aalǥ räjja. 1980-lååǥǥast Museokoontâr vueʹsti poostjõõvvâm tääl da rajlmid restaurõʹstteš. Eeʹjj 2014 tääll serddji Meäʹcchalltõʹsse. Ânnʼjõžääiʹj Välimaa lij äävas kõʹllʼjempäiʹǩǩen, koon põõšši ǩieʹsskueʹss lie leämmaž ǩeeʹdd äʹrbbvuõttbiotoopp hoiʹddjeei saauʒ.
Välimaa jälstemǩeʹdd kooll väʹlddkååddlânji miârkteei rajjum kulttuurpirrõʹsse ”Teänjokklieʹjj sääʹmaazztõs” (RKY). Ǩeʹdd lij lââʹssen ärvvsaž äʹrbbvuõttkueʹstelm da põõšši tuâlʼjõžpaaʒʒtõs.
